BİR MİLLETİN EN BÜYÜK EMANETİ: CUMHURİYET

27.10.2026 - Salı 12:32

Bazı günler vardır, takvim yaprağından ibaret değildir. Bazı tarihler vardır, üzerinden yıllar geçse de anlamını kaybetmez. Bazı emanetler vardır, insan onları yalnızca korumaz; her nefesinde yeniden hatırlar, her yeni kuşağa yeniden anlatır. İşte 29 Ekim benim için tam da böyle bir gündür. 29 Ekim, yalnızca Cumhuriyet Bayramı değildir. 29 Ekim, bir milletin yeniden ayağa kalkışının, kendi geleceğine sahip çıkışının ve “Ben kendi kaderimi kendim belirleyeceğim” diyerek tarih önünde verdiği büyük sözün günüdür. Her 29 Ekim geldiğinde sokaklarda bayraklarımızı görüyoruz. Balkonlarımız, caddelerimiz, meydanlarımız kırmızı beyaza bürünüyor. Çocukların ellerinde Türk bayraklarıyla koşturduğunu, okullarda törenler yapıldığını, marşlarımızın hep bir ağızdan söylendiğini görüyoruz. İçimizde tarifsiz bir gurur oluşuyor. Ama ben her yıl aynı zamanda kendime başka bir soru da soruyorum: Biz Cumhuriyet’i gerçekten ne kadar anlıyoruz?

Çünkü bir bayramı kutlamak başka, o bayramın hangi bedeller ödenerek bize bırakıldığını bilmek başka. 29 Ekim 1923’ü yalnızca bir tarih olarak düşünürsek, Cumhuriyet’in gerçek anlamını eksik bırakmış oluruz. O günün arkasında yıllar süren savaşlar, kaybedilen hayatlar, yokluklar, yoksulluklar, parçalanmış aileler, cephelerde bekleyen anneler, evlatlarını uğurlayan babalar, cephe gerisinde bütün yükü omuzlayan kadınlar ve bağımsızlık uğruna hiçbir fedakârlıktan kaçınmayan bir millet vardı. Bugün elimizde bulunan Cumhuriyet, bize kolayca verilmiş bir armağan değildi. O Cumhuriyet’in arkasında bir milletin gözyaşı, büyük bir mücadele ve Mustafa Kemal Atatürk ile onunla birlikte yürüyen binlerce, milyonlarca insanın inancı vardı. İşte bu yüzden 29 Ekim’e yalnızca bir bayram gözüyle bakamıyorum. Ben 29 Ekim’de biraz geçmişe, biraz bugüne, en çok da geleceğe bakıyorum.

Çünkü 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Cumhuriyet ilan edildiğinde aslında yalnızca devletin yönetim şekli belirlenmedi. Bir milletin geleceğiyle ilgili çok büyük bir tercih yapıldı. Egemenliğin millete ait olduğu anlayışı devlet yönetiminin temel ilkesi haline getirildi. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhuriyet, yıllarca süren mücadelenin ardından yeni Türkiye’nin temel yönetim anlayışı olarak ilan edildi. O gün Meclis’te yükselen “Yaşasın Cumhuriyet!” sözü, yalnızca o gün orada bulunan insanların sözü olarak kalmadı. O söz bugün bize kadar ulaştı ve bizden sonra gelecek nesillere de ulaşacak. Belki de Cumhuriyet’in en anlamlı tarafı tam olarak burada saklıdır. Bir nesil kurdu, başka nesiller yaşatacak. Bir nesil mücadele etti, başka nesiller onun kıymetini bilecek. Bir nesil bize bıraktı, şimdi sıra bizde.

İşte “emanet” kelimesinin benim için anlamı burada başlıyor. Çünkü emanet, sahibinin elinden çıktıktan sonra unutulacak bir şey değildir. Emanet, sahibinin değerini bilerek korunması gereken şeydir. Bir annenin çocuğuna bıraktığı küçük bir hatıra bile bazen insan için dünyalara bedeldir. Bir babanın evladına bıraktığı bir söz, yıllar sonra bile insanın hayatına yön verebilir. Çünkü bazı şeylerin maddi değeri değil, manevi anlamı vardır. Cumhuriyet’in de maddi bir değeri ölçülemez. Çünkü Cumhuriyet bize bir hayat biçimi, bir gelecek umudu, bir vatandaşlık bilinci ve kendi kaderimiz üzerinde söz sahibi olabilme hakkı bıraktı. Bugün bir çocuğun okul kapısından içeri girebilmesi, bir genç kızın eğitim hayali kurabilmesi, bir kadının toplumun her alanında var olabilmesi, bir insanın kendisini bu ülkenin eşit bir vatandaşı olarak görebilmesi ve bir gencin geleceğini kendi iradesiyle şekillendirmek istemesi, Cumhuriyet’in açtığı büyük dönüşümün parçaları olarak görülmelidir.

Elbette bugün her şey mükemmel değil. Hepimizin sorunları var. Ülkemizin çözmesi gereken çok önemli meseleleri bulunuyor. Ekonomiden eğitime, adaletten toplumsal dayanışmaya kadar konuşmamız, sorgulamamız ve daha iyisini aramamız gereken çok şey var. Ama Cumhuriyet’e sahip çıkmak, ülkenin hiçbir sorununu konuşmamak anlamına gelmez. Tam tersine, bence Cumhuriyet’e gerçekten sahip çıkmak, ülkenin sorunlarını görüp “Daha iyisi mümkün” diyebilmektir. Çünkü Cumhuriyet bize yalnızca bir ülke bırakmadı; düşünme, sorgulama, çalışma ve çocuklarımızın geleceğine sahip çıkma sorumluluğu da bıraktı. Bu ülkenin geleceğini yalnızca başkalarından beklememe sorumluluğunu da bize verdi.

Bugün Atatürk’ü anarken yalnızca onun adını söylemekle yetinmemeliyiz. Onu anlamaya çalışmalıyız. Çünkü bir insanın bıraktığı miras, sadece adına yapılan törenlerle yaşatılmaz; düşünceleriyle, yaptığı işler ve açtığı yolla anlaşılır. Atatürk’ün en önemli özelliklerinden biri, geleceği düşünmesiydi. O yalnızca kendi dönemini düşünmedi; kendisinden sonra gelecek çocukları ve gençleri düşündü, Cumhuriyet’in geleceğini onlara emanet etti. Gençliğe Hitabe’ye baktığımızda da bunun izlerini açıkça görebiliriz. Orada yalnızca gençlere verilmiş bir görev değil, gelecek kuşaklara duyulan büyük bir güven vardır. Bence 29 Ekim’in bize sorduğu en önemli soru da budur: Bize bırakılan emanete biz ne yapıyoruz?

Bu soruyu hepimizin kendisine sorması gerekiyor. Ben de soruyorum. Çünkü Cumhuriyet’i sevmek sadece bayrak asmak değildir. Cumhuriyet’i sevmek sadece 29 Ekim’de marş söylemek değildir. Cumhuriyet’i sevmek yalnızca Atatürk’ün fotoğrafını bir yere koymak da değildir. Bunların hepsi elbette çok kıymetlidir, ancak tek başına yeterli değildir. Cumhuriyet günlük hayatın içinde yaşatılmalıdır. Bir çocuğun eğitim hakkına sahip çıkarken, bir kadının hakkını savunurken, bir gencin hayaline saygı duyarken, bir insanın düşüncesi bizimkinden farklı diye onu düşmanlaştırmazken, haksızlık karşısında susmamayı öğrenirken, bilime, eğitime, sanata ve akla değer verirken, işimizi dürüstçe yaparken ve başkasının hakkına göz dikmezken aslında Cumhuriyet’i yaşatıyoruz. Çünkü Cumhuriyet yalnızca devletin yönetim şekli değildir; aynı zamanda bir vatandaşlık kültürü, birbirimize karşı sorumluluğumuz ve bu ülkenin geleceğine karşı görevimizdir.

Bazen düşünüyorum; bizden yüz yıl sonra bu topraklarda yaşayacak çocuklar bugün bizi nasıl hatırlayacak? Onlara nasıl bir ülke bırakacağız? Onlara sadece güzel sözler mi bırakacağız, yoksa gerçekten yaşanabilir bir gelecek mi? İşte 29 Ekim’i bu nedenle çok önemli buluyorum. Çünkü 29 Ekim geçmişi kutlarken geleceği de düşünmemiz gereken bir gündür. 1923’te yaşayan insanların bize bıraktığı Cumhuriyet’i bugün nasıl taşıyoruz? Bence asıl mesele budur.

Yüz yıl önce yaşayan insanların şartlarıyla bugünün şartları elbette aynı değil. Onların mücadeleleri farklıydı, bizim mücadelelerimiz farklı. Onlar bağımsızlık için cephede savaştı. Biz bugün başka alanlarda mücadele ediyoruz. Ancak değişmeyen bir şey var: Bu ülkenin geleceğine sahip çıkma sorumluluğu. Bugün bizim mücadele alanımız belki eğitim, belki bilim, belki adalet, belki çevre, belki çocuklarımızın geleceği, belki gençlerin umudu, belki de birbirimize yeniden güvenmeyi öğrenmektir. Hangi alanda olursa olsun, Cumhuriyet’in bize bıraktığı temel düşünce değişmiyor: Bu ülkenin geleceği bizim sorumluluğumuzdadır.

Bazen bir okulun bahçesinde çocukların ellerinde bayraklarla yürüdüğünü görüyorum. İşte o an içimde çok başka bir duygu oluşuyor. Çünkü o küçücük ellerin aslında çok büyük bir emaneti taşıdığını düşünüyorum. O çocuklar belki bugün Cumhuriyet’in ne kadar zor şartlarda kurulduğunu tam olarak bilmiyorlar. Belki savaşın ne olduğunu, yokluğun ne olduğunu, cepheye giden bir evladın ardından yaşanan acıyı bilmiyorlar. Bilmesinler de. Onların savaşları görmeden büyümeleri zaten Cumhuriyet’in bize bıraktığı en büyük güzelliklerden biri. Ama biz yetişkinlere düşen bir görev var: Onlara anlatmak, öğretmek ve unutturmamak. Çünkü tarih yalnızca geçmiş değildir; tarih, geleceğin hafızasıdır.

Geçmişini bilmeyen bir çocuk, elindeki değerlerin neden kıymetli olduğunu da bilemez. Bu nedenle çocuklarımıza 29 Ekim’i yalnızca bir tören günü olarak anlatmamalıyız. Onlara 29 Ekim’in arkasındaki hikâyeyi anlatmalıyız. “Bu bayrak neden önemli?” diye sorduklarında cevap vermeliyiz. “Atatürk neden Cumhuriyet’i kurdu?” diye sorduklarında onlara sabırla anlatmalıyız. “Cumhuriyet ne demek?” diye sorduklarında bunu sadece bir cümleyle geçiştirmemeliyiz. Çünkü çocukların zihnine bırakacağımız her doğru bilgi, geleceğe bırakacağımız bir başka emanettir.

Benim için Cumhuriyet’in en güzel taraflarından biri de budur: Kendisinden sonra gelecekleri düşünerek kurulmuş olması. Atatürk’ün Cumhuriyet’i gençlere emanet etmesi, aslında geleceğe duyulan büyük bir güvenin göstergesidir. Bugün gençlerimize baktığımızda onların sorunlarını da görmeliyiz. Gelecek kaygılarını, eğitim hayatındaki zorluklarını, iş bulma mücadelelerini, kendilerini ifade etme ihtiyaçlarını anlamaya çalışmalıyız. Çünkü gençlerin umudu yoksa bir ülkenin geleceği de eksik kalır. Cumhuriyet’i gelecek kuşaklara taşımak istiyorsak onların sesini de duymalıyız. Çocukların hayallerini küçümsememeli, gençlerin sorularından korkmamalıyız. Çünkü soru soran genç, düşünen gençtir; düşünen genç ise geleceğin gücüdür.

Atatürk’ün gençlere duyduğu güvenin altında da böyle bir anlayış olduğunu düşünüyorum. Bugün 29 Ekim’de Atatürk’ü anarken onun bize bıraktığı en önemli mesajlardan birinin geleceğe güvenmek olduğunu da hatırlamalıyız. Çünkü Cumhuriyet umutsuzluk üzerine kurulmadı. Cumhuriyet, en zor şartlarda bile umudunu kaybetmeyen insanların mücadelesiyle kuruldu. Bunu hiç unutmamalıyız.

Bir ülkenin geleceğini yalnızca ekonomik göstergeler, binalar, yollar ve teknolojiler belirlemez. Bir ülkenin gerçek gücü, insanlarının birbirine güvenebilmesinde, çocuklarının iyi eğitim almasında, gençlerinin hayal kurabilmesinde, kadınlarının hayatın her alanında özgürce ve güven içinde var olabilmesinde, bilime ve akla değer verilmesinde saklıdır. İşte Cumhuriyet’in ruhu da burada yaşar. Ben Cumhuriyet’i tam da bu nedenle yalnızca geçmişin büyük bir başarısı olarak değil, her gün yeniden sahip çıkılması gereken canlı bir değer olarak görüyorum.

29 Ekim bize her yıl aynı şeyi hatırlatıyor: Hiçbir kazanım kendiliğinden sonsuza kadar sürmez. Her güzel değer, onu yaşatacak insanların sorumluluğuna ihtiyaç duyar. Cumhuriyet de böyledir. Onu bize bırakanlara minnet duymak kadar, onu gelecek kuşaklara eksiltmeden bırakmak da bizim görevimizdir. Belki de gerçek vefa tam olarak budur. Sadece “Atatürk’ü seviyorum” demek değil, sadece “Cumhuriyet’i seviyorum” demek değil; bu sevgiyi hayatımızın içine taşıyabilmek. Dürüstlüğümüzde, çalışkanlığımızda, çocuklarımıza verdiğimiz eğitimde, insanlara gösterdiğimiz saygıda, bilime verdiğimiz değerde, kadına ve çocuğa bakışımızda ve ülkemizin geleceğine duyduğumuz sorumlulukta bu sevgiyi gösterebilmek...

İşte o zaman Cumhuriyet sadece bir kelime olmaktan çıkar. Bir yaşam biçimine, bir vicdana, bir sorumluluğa ve bir gelecek anlayışına dönüşür. Ve bir gün çocuklarımız bize dönüp “Cumhuriyet’i sizden nasıl aldık?” diye sorduğunda, onlara verebileceğimiz en güzel cevap, “Biz onu sadece korumadık; anladık, yaşadık ve size daha güçlü bir şekilde bırakmaya çalıştık” diyebilmek olacaktır.

İşte benim 29 Ekim’den dileğim de budur. Çocuklarımızın Cumhuriyet’i korkuyla değil, sevgiyle tanıması; gençlerimizin bu ülkede gelecek kurabileceğine inanması; kadınların kendilerini güvende ve değerli hissetmesi; insanların birbirine farklılıkları üzerinden değil, insanlık üzerinden bakabilmesi; bilimin, eğitimin ve sanatın daha da güçlenmesi ve bu güzel ülkenin insanlarının yeniden birbirinin elinden tutmayı hatırlaması...

Çünkü biz çok büyük bir hikâyenin devamıyız. O hikâye 29 Ekim 1923’te yeni bir sayfa açtı. Bugün o kitabın başka sayfalarını biz yazıyoruz. Yarın çocuklarımız yazacak. Bize düşen ise o sayfaları umutsuzlukla değil, sorumlulukla doldurmak.

29 Ekim geldiğinde ben yalnızca geçmişteki büyük mücadeleyi hatırlamak istemiyorum. Bugüne ve yarına da bakmak istiyorum. Kendime bir kez daha şu soruyu sormak istiyorum: Bize bırakılan bu emanete layıkıyla sahip çıkıyor muyuz? Cevabımız ne olursa olsun, 29 Ekim bize yeniden düşünme, yeniden hatırlama ve daha iyisini yapma fırsatı veriyor. Daha çok okumak, daha çok düşünmek, daha çok çalışmak, çocuklarımızın geleceğine daha çok sahip çıkmak, birbirimizi daha çok anlamak ve Cumhuriyet’in ne kadar büyük bir değer olduğunu yeniden hatırlamak için...

Çünkü bazı emanetler vardır, zaman geçtikçe eskimez; tam tersine, değeri daha da büyür. Cumhuriyet de bizim için böyle bir emanettir. Bugün 29 Ekim’de gökyüzünde dalgalanan bayrağa bakarken bundan yüz üç yıl önce bu ülkenin geleceği için mücadele eden insanları düşünelim. Mustafa Kemal Atatürk’ü düşünelim. Cephede hayatını kaybeden Mehmet’i, evladını cepheye gönderen anneyi, yokluk içinde elinden geleni yapan Anadolu insanını düşünelim. Sonra kendi çocuklarımıza bakalım. Çünkü onların yüzünde Cumhuriyet’in yarını var. Bizim görevimiz ise o yarına güzel bir ülke bırakabilmek.

Bugün hâlâ bağımsız bir ülkenin bayrağı altında yaşayabiliyorsak, Cumhuriyet’in bize bıraktığı değerin farkında olalım. Bugün hâlâ çocuklarımız için güzel hayaller kurabiliyorsak, umudumuzu kaybetmeyelim. Bugün hâlâ “Daha güzel bir Türkiye mümkün” diyebiliyorsak, Cumhuriyet’in bize bıraktığı en büyük miraslardan biri olan umudu hâlâ taşıyoruz demektir.

Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Cumhuriyetimizin kuruluşunda emeği olan bütün kahramanlarımızı, Millî Mücadele’nin isimsiz kahramanlarını, şehitlerimizi ve gazilerimizi saygı, rahmet ve minnetle anıyorum. Onların bize bıraktığı Cumhuriyet’i anlamak, korumak ve gelecek kuşaklara taşımak dileğiyle 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun.

Bayrağımız gökyüzünde hep özgürce dalgalansın, çocuklarımızın yüzündeki gülümseme hiç eksilmesin, gençlerimizin umudu hiç tükenmesin ve bu güzel Cumhuriyet gelecek nesillerin ellerinde daha da büyüsün. Çünkü bugün bizim taşıdığımız emanet, yarın onların ellerinde olacak. Ve unutmayalım: Cumhuriyet bize sadece bir ülke bırakmadı; bize kendi geleceğimizi yazma hakkını bıraktı. Bu yüzden Cumhuriyet, geçmişimiz kadar geleceğimizdir.

29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMIMIZ KUTLU OLSUN.

SEÇİL ESKİOĞLU
GAZETECİ YAZAR

 

YORUM YAZ